ميرزا حسن حسينى فسايى

970

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

طاب ثراه ، به خدمات شايسته ، بلكه گاهى به وزارت خاصه آن حضرت اختصاص داشته ، قرين عزت و مباهات بود و از او دو نفر پسر باقى بماند . اول آنهاست : قدوهء بزرگان زمان ، اسوهء ارباب ديوان ، ناظم امور عباد ، كافل مهام بلاد ميرزا محمد على خان ناظم الملك . در سال 1220 متولد شده در ظل تربيت والد ماجدش ، تحصيل كمالات را نموده ، خط شكسته را خوب نوشت و مدتى در آذربايجان در خدمتگزارى حضرت اسعد و الا ، نايب السلطنه ، عباس ميرزا وليعهد طاب ثراه به منصب استيفاى آذربايجان برقرار بود و در سال 1257 به لقب جليل ناظم الملك سرافراز گرديد و در سال 71 [ 12 ] براى ايصال و وصول ماليات مملكت فارس ، از دار الخلافه طهران مأمور به شيراز گرديد و از سال 71 [ 12 ] و 2 [ 127 ] و 3 [ 127 ] به حكمرانى بلوك داراب و جهرم و نواحى قير و كارزين و جويم و بيدشهر برقرار گرديد و ماليات ديوانى ملزمى ارباب‌داران آن بلوكات را ، از اول سال موقوف - المطالبه مىداشت و از سرمايهء خود قسطهاى ديوانى را ماه‌به‌ماه مىپرداخت و در آخر سال از ارباب‌داران بازيافت مىنمود و تاكنون كه سالها گذشته است اهالى آن سامان او را به نيكنامى ، ياد مىكنند و از سال 74 [ 12 ] از اعمال ديوانى اعراض كرده ، سالى به مشهد مقدس و سالى به عتبات عاليات مشرف مىشد و در سال 1288 در شيراز به رحمت ايزدى پيوست و از او نسلى باقى نماند . پسر دوم حاجى حيدر على خان است : طره ناصيهء نجابت ، غر جبهه اصالت حاجى ميرزا - مهدى خان . مادام زندگانى مگر چند روزى به حكومت بندر بوشهر ، پيرامون امورات ديوانى نگشته به مداخل املاك موروثه و مواجب ديوانى قناعت كرده ، گذرانى وسيع مىنمود و در سالى كه از مكه معظمه و مدينه طيبه از راه بغداد عود شيراز مىنمود ، نهال ميوهء پرتغال را ، از بغداد آورده ، در باغ‌آباد شاپور بلوك خفر غرس نمود و اكنون چندين هزار درخت پرتغال از آن يك نهال ، در بلوكات گرمسير فارس ، عمل آورده ، ثمرى فراوان دهند و در سال 1271 در شيراز به رحمت خداوندى ، و اصل گرديد و او را دو نفر پسر است كه هريك نور حدقه نجابت و نور حديقه اصالت و جامع محاسن و مستجمع خصائل حسنه‌اند : يكى جناب حاجى ميرزا آقا خان عز الملك و ديگرى جناب حاجى فضل على خان وكيل - الملك . در سال 1261 و 64 [ 12 ] در شيراز متولد شده‌اند و از سالى متجاوز است كه جناب حاجى ميرزا آقا خان عز الملك به منصب رياست تجار و كارگزارى امور دول خارجه برقرار است . و از اعيان اين محله است : جناب مستطاب مجمع فضائل ، مستجمع خصائل ، قدوهء اولى - النفوس ، اسوهء ذوى القلوب ميرزا على شيروانى ، خلف الصدق ، مقتداى اعاظم ملوك ، عارف دقايق جذبه و سلوك ، قطب الاقطاب حاجى زين العابدين شيروانى « 1 » كه صيت سير و سلوكش آفاق را فرو گرفته و سلسله مشايخ طايفه نعمت اللهى به او منتهى گشته است و جناب ميرزا على در سال 1253 در شيراز متولد گشته ، تحصيل كمالات لايقه را نموده ، معيشتى درخور فروتنى ،

--> ( 1 ) . ملقب به مست على شاه ، متوفى به سال 1253 ، كه پس از مجذوب على شاه به ارشاد درويشان پرداخت از تاليفات او ( بستان السياحه ) ( شامل اسامى شهرهاى ايران و ممالك مجاور و رجال تاريخى و كسانى كه وى ملاقات كرده ) و حدائق السياحه و رياض السياحه ، كه در اين دو كتاب ذكر ممالك و ولايات و بزرگان هر شهر و ولايت شده است . ( معين ) .